Systematyka gniotowców
Gniotowce (Gnetophyta) to niewielka grupa roślin nagonasiennych, obejmująca 94 gatunki o zróżnicowanej budowie. Do tej grupy należą tropikalne pnącza, takie jak gniot (Gnetum), oraz pustynna welwiczja przedziwna (Welwitschia mirabilis). Gniotowce klasyfikowane są w trzy monotypowe rodziny, reprezentowane przez trzy rodzaje roślin:
- 65 gatunków przęśli (Ephedra)
- 28 gatunków gniotów (Gnetum)
- 1 gatunek welwiczji (Welwitschia)
Ich pozycja systematyczna jest dyskusyjna; gniotowce mogą być grupą siostrzaną dla rodziny sosnowatych (Pinaceae).
Morfologia gniotowców
Gniotowce wykazują cechy podobne do roślin okrytonasiennych (Magnoliopsida), co prowadziło do spekulacji na temat ich wspólnego pochodzenia. Wytwarzają struktury przypominające kwiaty okrytonasiennych, z mikrosporofilami ułożonymi spiralnie. Charakterystyczne cechy morfologiczne obejmują:
- Liście: Zawsze naprzeciwległe.
- Kwiaty: Zebrane w kwiatostany w kątach liści przykwiatowych. Kwiaty męskie mają szczątkowy okwiat oraz od jednego do ośmiu pręcików. Kwiaty żeńskie składają się z makrosporofili otaczających zalążki, które są osłonięte jednowarstwowym integumentem.
Mikropyle, analogiczne do znamienia okrytonasiennych, są zakończone okienkiem, przez które pyłek przenoszony przez owady jest wychwytywany przez płyn wydzielany w mikropyle.
Biologia gniotowców
Gniotowce są roślinami owadopylnymi. U niektórych przedstawicieli udokumentowano istnienie podwójnego zapłodnienia, co jest traktowane jako niezależne osiągnięcie w porównaniu do analogii u okrytonasiennych.
Gniotowce, jako nagonasienne, stanowią interesującą grupę roślin o unikalnych cechach morfologicznych i biologicznych, które przyciągają uwagę badaczy w dziedzinie systematyki i ewolucji roślin.
